Μια αστραπή η ζωή μας.Μα προλαβαίνουμε.

DSC_4871Η ομιλία του Ίκαρου Πετρόπουλου στην ημερίδα που διοργάνωσε η δημοτική κίνηση Γαλατσίου “ΕΝΟΤΗΤΑ για την ΑΝΑΤΡΟΠΗ” με θέμα : “Παιδεία- αθλητισμός Πολιτισμός και η τοπική αυτοδιοίκηση”

Κυρίες,κύριοι,φίλες,φίλοι,

Όταν μου ζητήθηκε να είμαι εισηγητής για το πολιτισμό στη σημερινή εκδήλωση και άρχισα να σκέπτομαι τις απαιτήσεις του θέματος έκανα διάφορες σκέψεις.

Το θέμα είναι τεράστιο ,πολλές οι πλευρές που θα μπορούσε κανείς να το πραγματευθεί,να ανατρέξει στο διαδίκτυο,να αντιγράψει ιδέες,να βάλει αρκετό Μπρέχτ  κι άλλους κλασσικούς του πολιτισμού,να κολυμβήσει στη θεωρία ανασύροντας ηχηρές λέξεις, όπως υποκουλτούρα κ.λ.π.και να αναφέρθεί σε ονόματα εθνολόγων και τι έχουν αυτοί πει, όπωςΣάνον,Κρέμπερ,Κλάκχεν,Τευλορ, Λάμπρεχτ,Ντιρκαιμ ,Στρως,Μπαζ

                                          Χάνεται η παραδοσή μας;

Και δεν ξέρω γιατί στο σημείο αυτό της αναζητησής μου, ο νους μου πέταξε στις ελληνικές ταινίες που τότε 1960 – 1980  καταδικάζαμε για όλα και όχι μόνο γιά το  εξώφθαλμα,αλλά  αναπόφευκτα  τεχνικά χαμηλό επίπεδό τους. Δεν έμπαινε πράγματι σύγκριση του τότε Ελληνικού και ξένου κινηματογράφου.Πέραν βέβαια του γεγονότος ότι υπήρχαν και γελοία κινηματογραφικά κατασκευάσματα που εκβίαζαν κλάμα  αντί να προκαλούν συγκίνηση .

Και ξάφνου με το πέρασμα του χρόνου , σήμερα ,αναζητάμε μέσα από  αρκετές από αυτές τις ταινίες όχι μόνο  λίγη ξεκούραση αλλά και αναπόληση και όχι σπάνια  συγκίνηση. Γιατί θυμόμαστε τη τότε ζωή με τη σκληροτητά της, αλλά και τις ευαισθησίες της,τις εύθυμες πλευρές της ,το χιούμορ, το γέλοιο και τα τεχνάσματα των πενόμενων, πλην ευρηματικών Ελλήνων,  όλα εκείνα τα στοιχεία της λεγόμενης ελληνικής ψυχής.  Στις τότε αντιπροσωπευτικές ταινίες αναπολούμε χαμένα στοιχεία της τότε κοινωνίας, δηλαδή της παράδοσής μας ,που είναι στοιχείο πολιτισμού που,δυστυχώς,δεν φαίνεται να άντεξε και να έφθασε στις μέρες μας ‘,με τις αναγκαίες βέβαια προσαρμογές.Και αποτελεί κοινή παραδοχή πως όταν η παράδοση ενός λαού τραυματίζεται βαρειά, χάνεται η αλλοιώνεται.Και είναι τούτο οδυνηρό.    .Η κοινωνική αφασία του σήμερα  ( εκτός της εκδηλούμενης αλληλεγγύης) οφείλεται ίσως σ αυτή την απώλεια – αλλοίωση.

H τότε ζωή, παρά τα οξύτατα προβλήματα της, είχε αμεσότητα που κι αυτή η αμεσότητα  χάθηκε, όχι μόνο λόγω του τεχνικού πολιτισμού και των επιτευγμάτων του, που ετέθησαν στην υπηρεσία της κερδοφορίας του κεφαλαίου κι όχι της βελτίωσης της ποιότητας της ζωής   του ανθρώπου που από υποκείμενο έγινε αντικείμενο. Ρόλο σημαντικό  έπαιξε και ο σύμφυτος καταναλωτισμός  που κορυφώθηκε με την εισοδό μας στην Ο.Ν.Ε.  Στην φάση αυτή που η αριστερή διανόηση (τότε υπήρχε ) προειδοποιούσε για το κίνδυνο πολιτιστικής αλλοίωσης, λόγω της άγαρμπης  εισβολής των ξένων προτύπων, η κοινωνία και η συστημική αριστερά σημείωσαν πολιτιστική  αδυναμία,παρά τη δεσπόζουσα θέση των ογκόλιθων Θεοδωράκη –Ρίτσου –  Χατζηδάκη κ.λ.π. Της αρκούσαν  οι απεργίες, ,οι επέτειοι, το πολυτεχνείο, η αντίσταση. Εδώ έρχεται ο ποιητής λέγοντας:

Απορώ με τους Ελληνες που αρκούνται στο ξάπλωμα πάνω σε ξερές δάφνες

                                        Τι είναι πολιτισμός

Εδώ  αρχίζει να προβάλει το περιεχόμενο,ο  ορισμός του πολιτισμού.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το μέσο που προκαλεί την αναπόληση ,την συγκίνηση,την αισθητική απόλαυση είναι πολιτισμός. Και τέτοια μέσα είναι το θέατρο,ο κινηματογράφος,μια καλή συναυλία,ένα μουσείο ( επίσκεψη ) κ.λ.π.,Ακόμη θα λέγαμε ότι πολιτισμός είναι τα υλικά και  πνευματικά αγαθά,τα έθιμα,η πνευματική καλλιέργεια,οι αξίες,οι παραδόσεις,η παιδεία,η μόρφωση,η αισθητική συμπεριφορά,η εξελικτικότητα του ατόμου,η ευγένεια,η απελευθέρωση των ηθών,τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου,το σύστημα αξιών,τα κινήματα σκέψης.

Ακόμη, πολιτισμός είναι τρόπος ζωής.Ο πολιτισμός βοηθάει στη διαμόρφωση – συμπλήρωση της προσωπικότητας του ανθρώπου. Πολιτισμός είναι η μη παράδοση του ανθρώπου στην ύλη, δηλαδή το αντίθετο με ότι συμβαίνει με την παγκοσμιοκρατία.Στο πολιτισμό αναφέρεται η ‘’λαική ψυχή’’,δηλαδή η παραδοσιακή λογοτεχνική και καλλιτεχνική κουλτούρα που προέρχεται από λαικά στρώματα σε αντιδιαστολή με τον εξειδικευμένο επιστημονικά και φιλοσοφικά διαφωτισμό.

Ο πολιτισμός, τέλος ,δέον να κατατείνει όχι μόνον στην απεικόνιση της ζωής αλλά να την διαμορφώνει κιόλας.

Στο πολιτισμό έχουμε συρροή στοιχείων έντονων ( εικόνα,λόγο,αφήγηση κλπ ) που αγγίζουν το θυμικό μας .Και αυτά τα στοιχεία μπορεί να αναδεικνύουν αδικία, εκμετάλλευση, ερωτικές καταστάσεις – απαγοητεύσεις  εθνικές εποποιίες,δηλαδή στοιχεία που μπορούν να συνεγείρουν το συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου

Πώς να κρατηθούμε όρθιοι!

Εντάξει. Η μετάβαση σε κατάσταση αναπόλησης – συγκίνησης, δηλαδή  σε έναν άλλο ουσιαστικά κόσμο από την καθημερινότητα του ατόμου και γενικότερα η αισθητική απόλαυση είναι πολιτισμός. Όμως τι γίνεται με τον πριν, αλλά και τον μετα από  το πολιτιστικό  γεγονός χρόνο, ιδιαίτερα σήμερα που ο αβοήθητος λαός στενάζει κάτω από την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα;

Το ερώτημα που συνήθως υποβάλω σε ανθρώπους που κάθονται σε αυτή εδώ τη θέση σε ανάλογες εκδηλώσεις,χωρίς καμιά διαφαινόμενη προοπτική  είναι:

Ωραία τα είπαμε ,ωραία περάσαμε .Από την ψύχρα πριν, περάσαμε στην φόρτιση με τη παράσταση,τη συναυλία,την ομιλία…Ομως  μετά από εδώ , στο σπίτι,στη καθημερινότητα,τις άλλες μέρες τι;Πώς να κρατηθώ σε ανάλογο επίπεδο,όρθιος, με τόσα προβλήματα;Το θέμα είναι τεράστιο και δεν το ανοίγω απόψε.Περιορίζομαι απλά  να επισημάνω το δυναμικό χαρακτήρα που έχει ο πολιτισμος ,που δεν αρχίζει ούτε τελειώνει μέσα σε μια θεατρική αίθουσα,σε κανένα εργαστήρι σε καμιά Γκαλερύ,σε καμιά εκδήλωση .Αλλά είναι διαχρονικό προίόν και σχετίζεται όχι μόνον με τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου αλλά και τη πληροτητά του.

Είπαμε,αναφερόμενοι στο πολιτισμό,ότι  συνήθως εννοούμε το ‘’εργαλείο’,’μέσα από το οποίο το άτομο απογειώνεται.Και μπορεί το εργαλείο να είναι το θέατρο,το σινεμά,το τραγούδι,ο χορός

Είναι η διασκέδαση – ψυχαγωγία πολιτισμός;

Εδώ ανακύπτει το ερώτημα, αν η διασκέδαση είναι πολιτισμός.Η πρώτη απάντηση είναι:Γιατί να μην είναι ;

Ας σταθούμε για λίγο στο χορό και στο τραγούδι και  για να μη χαθούμε σε ατέλειωτες κουβέντες ας θεωρήσουμε τον εαυτό μας θαμώνα ενός χώρου – κέντρου, όπου ένας μοναχικός χορευτής χορεύει ζειμπέκικο,όπως το έχει προσδιορίσει ο Ντ.Χριστιανόπουλος η αν θέλετε  ‘’ το ‘αργό νυχτερινό ζειμπέκικο ‘’ του Μ.Χατζηδάκη  καιαφήνοντας κατά μέρος το ρηχό καθωσπρεπισμό και τις κοινωνικές συμβάσεις ,  ας συμπορευτούμε,συμφιλιωμένοι με το θάνατο  με τους παρακάτω  στίχους και μουσικές

Βαμβακάρη:Τι πάθος ατέλειωτο που είναι το δικό μου

                         Όλοι να θέλουν τη ζωή κι εγώ το θανατό μου                                          

Τσιτσάνη:                                                                                                                                                                                                                Ισως αύριο χτυπήσει πικραμένα

Του θανάτου η καμπάνα και για μένα

            Ποιος μπορεί εδώ  να διακρίνει τη σχέση και τα όρια της διασκέδασης,της ψυχαγωγίας και του πολιτισμού;Το τέλειο, βέβαια , είναι να συμπορεύονται.

Διάλεξα αυτούς τους στίχους γιατί όντωςη ζωή του Ελληνα έχει ιστορικά συμπορευθεί με το θάνατο.Ο Ελληνας γλεντάει το θάνατο, έχει καλύτερη από άλλους σχέση μαζί του.

Το ίδιο, αλλά άλλης μορφής έκσταση ζούμε,  αν  αφεθούμε σε ένα αντάρτικο τραγούδι και μεταφερθούμε στον  ολυμπο και στη γκιώνα μαζί με τους αντάρτες, η πιο πρόσφατα στον τεράστιο Ελληνα Μ.Θεοδωράκη ‘’ Όταν σημάνουν οι καμπάνες’’η το ‘’Ζ’’και σε τι ωθήσεις μας προέτρεπαν αυτοί οι στίχοι ,αυτές οι μουσικές και τι στιγμές έχουμε ζήσει με αυτά τα ακούσματα.Και τι διάθεση για αγώνα, για αντίσταση,για διεκδίκηση μας όπλιζαν.

Σήμερα που όλα γκρεμίζονται, θα περίμενε κανένας ανάλογες πολιτιστικές ωθήσεις. Δυστυχώς δεν σημειώνονται.Τούτο, όμως, είναι άλλο ‘’ κεφάλαιο ‘’που δεν μπορεί να ανοίξει απόψε. Μόνο ιχνηλάτηση  μπορούμε να κάνουμε στο χρόνο που έχουμε.

Αλλα στοιχεία που σηματοδοτούν πολιτισμό είναι:

Απλότητα,Ειλικρίνεια,γνησιότητα:Τα  στοιχεία του’’ πολιτισμού από τα κάτω’’

                                             Στο σημείο αυτό θέλω να αναφερθώ στο λεγόμενο ‘’ πολιτισμό από τα κάτω’’και να  καταθέσω προσωπικές εμπειρίες από τη ΔΡΑΣΗ, τόσο από τη θεατρική ομάδα όσο και από την ομάδα λόγου και τέχνης, όπουκι εγώ, ο άτεχνος, διδάχθηκα τη σημασία της μετουσίωσης σε πράξη  της συχνά εύκολης περί πολιτισμού αριστερής θεώρησης.

Θα αξιζε το κόπο να αναφερθεί κανένας στο πως στήθηκε η ΔΡΑΣΗ,πως η θεατρική ομάδα της ,ποια η διαδρομή της και πόσο εγώ δεν πίστευα ότι θα τα καταφέρουμε.Το ίδιο και με την ‘’ομάδα λόγου και τέχνης’’.Θα περιορισθώ σε ορισμένες εκτιμήσεις και συμπεράσματα αφού σημειώσω ότι και στις ομάδες πολιτισμού της ΔΡΑΣΗΣ δεν πηγαίνουν πάντα τα πράγματα μια χαρά.Κι εδώ υπάρχουν εντάσεις,αμφισβητήσεις,ανάδειξη του ‘’ εγώ ‘’ κ.λ.π.

Επίσης ότι σημειώνονται αλλαγές και αποχωρήσεις προσώπων,όπως και επανακάμψεις, με σταθερό όμως αποτέλεσμα οι ομάδες μας, όχι μόνο να παράγουν εξαιρετικό έργο, αλλά να διατηρούν καταπληκτικό βαθμό συσπείρωσης που κι αν ακόμη το ίδιο το Δ.Σ. της ΔΡΑΣΗΣ επιχειρούσε τη διαλυσή τους δεν θα το πετύχαινε.

Γιατί άραγε συμβαίνει αυτό;

Γιατί; Μα γιατί αυτός είναι ο λαικός πολιτισμός, ο πολιτισμός από τα κάτω..Εδώ,χωρίς απόλυτη συνειδητοποίηση, δεν υπάρχουν θεατές,δεν υπάρχουν ακροατές .εδώ είναι όλοι ενεργοί, συμμετέχουν, δρουν, παράγουν έργο, κι αυτή είναι η δύναμη του λαικού πολιτισμού.Γι αυτό συνεχίζουν να είναι εθελοντικά στρατευμένοι στο συλλογικό στόχο .  Γι αυτό καταφέρνουν ,συλλογικά δρώντες να βγάζουν το πολιτιστικό πλούτο  που κουβαλάνε                                                         ( κάθε άνθρωπος έχει τέτοιο πλούτο) και,τέλος, τον μετουσιώνουν σε πολιτιστικό προιόν βελτιώνοντας τον εαυτό τους, μέσα από τη προσφορά αυτού του συλλογικού προιόντος στους συνανθρώπους τους.

Είναι, όντως, εκπληκτικό τόσοι, κάθε χρονιά ανθρωποι, να πληρώνουν 30 ευρώ το μήνα για την αμοιβή της σκηνοθέτιδας .Οι μισοί τουλάχιστον απ αυτούς είναι σε δεινή οικονομική κατάσταση ( άνεργοι, νεόφτωχοι  κ λπ),Παρ αυτά κόβουν από τις ελάχιστες άλλες δαπάνες τους για να είναι στη Θ.Ο. της ΔΡΑΣΗΣ, δηλαδή,τη δική τους Θ.Ο.

                         Ορισμένα ερωτήματα για το πολιτισμό στη πόλη μας                                      

Πριν κλείσω ας έρθουμε, με ορισμένα ερωτήματα, στο Γαλάτσι όπου ο πολιτισμός είναι στο εκτελεστικό απόσπασμα, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα(,καλοκαιρινά φεστιβάλ κλπ.):

***  Πως συγκροτείται το αρμόδιο για το πολιτισμό  Δ.Σ του πνευματικού κέντρου παλαιότερα, του πολιτιστικού οργανισμού σήμερα; γιατί ανεχόμαστε τη παραταξιακή – ρουσφετολογική συγκροτησή του;

***  Πως χειρίσθηκε το θέμα του πολιτισμού  η αντιπολίτευση;Ποια η σχέση της με τους σχετικούς με το πολιτισμό  Συλλόγους και τις συλλογικότητες της πόλης;

***  Γιατί ανεχόμαστε, σιωπώντας, τη βρωμιά του σκουπιδοτενεκέ, μη διεκδικώντας το συστηματικό  πλύσιμο των κάδων , την τακτική αποκόμιση των σκουπιδιών;

***  Γιατί προσπερνάμε τον ανήμπορο και  ανέστιο στο δρόμο, τον ‘’ερευνητή’’ του σκουπιδοτενεκέ και  δεν τους προβάλλουμε, αναγκάζοντας το Δήμο η τους αρμόδιους φορείς να ενεργήσουν;

 

 

                                                   ****Είναι πολιτισμός να μη ενοχλεί τον ένοικο, όχι μόνο  ο βρώμικος δρόμος, αλλά και ο περίγυρος της πολυκατοικίαςτου  και να επιμελείται μόνο της καθαριότητας του διαμερισματός του;   ;

****Είναι δείγμα πολιτισμού η  εξοργιστική αδιαφορία του καταστηματάρχη να θωρεί  τις βρώμικες πρασιές στη Βεικου και αλλού ,να θωρεί  το ετοιμοθάνατο πράσινο μπροστά στο κατάστημα του και να μη πιάνει ένα κουβά  ,να θωρεί απαθής  τις…αποθέσεις των σκύλων  μπροστά του και να μην παίρνει φαράσι και σκούπα;

****Είναι δείγμα πολιτισμού μιάς πόλης να παρουσιάζει μια  σπουδαία παράσταση στο υπαίθριο θέατρο του Αλσους, ενώ οι υπόλοιποι χώροι είναι βυθισμένοι στο σκοτάδι, και τα πεζοδρόμια σκυλοβρωμάνε ;

***  Είναι πολιτισμός,όχι μόνο  να αγνοείς την υιοθετημένη από τη ΔΡΑΣΗ έκταση, μέσα στη Δασική – αναδασωτέα έκταση, αλλά να υπονομεύεις από πάνω αυτή τη παραδειγματική ενέργεια  καταγγέλοντας για…. Εθελοντισμό  ενσωμάτωσης στο σύστημα;.Δενμπόρεσαν να καταλάβουν ότι,εδώ και χρόνια, το σύστημα τη διαμαρτυρία ,την απεργία τη συμμετοχή στις συγκεντρώσεις τα ενσωμάτωσε ως   ‘’άλλοθι’’δημοκρατικότητας. Εδώ και χρόνια η κοινωνία ζητάει,παράλληλα με τα παραπάνω, πολίτη δρων υποκείμενο που ψάχνει το δικό του χώρο  ,όχι οπαδό, πολίτη που ενεργεί, που αυτενεργεί στη γειτονιά του στο Δήμο του.

                                                     ***  Είναι πολιτισμός να δηλώνεις αριστερός,να μιλάς για μεγάλα νοήματα και να περιορίζεσαι στο καβούκι σου, να πηγαίνεις μονοσήμαντα στο κομματικό σου στέκι ,και να μην παρουσιάζεσαι σε καμιά από τις τόσες εκδηλώσεις – δράσεις που πραγματοποιούν διάφοροι φορείς της πόλης σου, μεταξύ αυτών και η ΔΡΑΣΗ; Δεν έχουν καταγωγή και πατρίδα οι αριστεροί της πόλης;Δεν είναι οι αριστεροί πελοποννήσιοι, θεσσαλοί,  κρητικοί

,Ρουμελιώτες, Ηπειρώτες  κλπ; Προτιμούν ,προφανώς, τους αντίστοιχους συλλόγους ,να τους ταυτίζουν  και να τους χαρίζουν  στον εκάστοτε πρόεδρο.

***  Είναι,τέλος, πολιτισμός να αγνοείς την πολιτιστική ενέργεια που φωλιάζει στο’’ είναι’’ της νεολαίας σου και ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων μετά την αποφοιτησή τους από το Λύκειο !

Τα μουσικά γκρουπ,τα σχολικά θεατρικά σχήματα και λοιπές  δημιουργικές παραγωγές μαθητών Γυμνασίων – Λυκείων, υπό την εποπτεία εμπνευσμένων καθηγητών, που προβάλλονται στο 8/ήμερο ‘’Νεολαία εν δράσει ‘’που κάθε χρόνο οργανώνει η ΔΡΑΣΗ, δείχνει ότι ακόμη υπάρχουν στα σχολεία ζωογόνες θεσμικές  εστίες παραγωγής λαικού πολιτισμου.

Μετά την αποφοίτηση; Πλήρηςκοινωνική αδιαφορία.Η δε σφύζουσα νεανική ορμή περί τη μουσική και το τραγούδι  ανήσυχων νεαρών σε διάφορα στέκια να συναντάνε  την καχυποψία, αν όχι εχθρότητα, ημών των νοικοκυραίων !

Κυρίες,κύριοι,φίλες,φίλοι,

Μέγα ερώτημα που επιτακτικά μπαίνει ιδιαίτερα σήμερα είναι:

Πως ο πολιτισμός θα  μπορεσει  να ωθήσει σε κινητικότητα τη σιωπηλή κοινωνία; Μπορεί μόνος του; Τη συρροή ποιών στοιχείων χρειάζεται;

Τώρα τελευταία γίνεται αναφορά σε ‘’ ελεύθερες ψυχές’’που γεννιούνται, ενώ καταρρέουν οι αξίες.Επίσης γίνεται αναφορά ,στην  ελεύθερη ελληνική ψυχή, που  μια στιγμή μοιάζει νεκρή ,μα απότομα γίνεται θεριό.

Ούτε λείπουν οι φωνές που ισχυρίζονται ότι ο προδομένος και ευκολόπιστος  λαός και η Ελλάδα, ωθούμενοι από τη τέχνη και το πολιτισμό θα βγουν,κάποια στιγμή,  αποφασιστικά στους δρόμους τραγουδώντας:

Σώπα όπου νάναι θα σημάνουν οι καμπάνες .Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας!

Αισθάνομαι  Ελληνας πατριώτης και μιλάω με περηφάνεια για το χωριό μου, τους χωριάτες γονείςμου.Είναι η παραδοσή μου ,ο πολιτισμός μου που με κάνει να  Θέλω  να αντιδρώ σε αυτά που συντελούνται στη χώρα μου.

                                                                

θέλω να ανατραπούν .Οχι τόσο για μένα αλλά γι αυτούς που μένουν πίσω

Βλέπω ακόμη ζωντανές,πλην απωθημένες   πιο μέσα στη ψυχή του σημερινού Ελληνα,  τις παληές αρετές του, δηλαδή τις εξής δύο που περικλείουν όλες τις άλλες:

Λεβεντιά και φιλότιμο,

Να προλάβουμε να ανακόψουμε τη τροχιά της παρακμής, της ξενοδουλείας, στοχεύοντας σε αυτές τις αρετές. Το μπορούμε. Προλαβαίνουμε. Το έχει πει, άλλωστε, και ο μεγάλος κρητικός διανοητής:

Μια αστραπή η ζωή μας.Μα προλαβαίνουμε.

Advertisements
This entry was posted in Αθλητισμός, Δήμος Γαλατσίου, Κοινωνία, Πολιτισμός, Πολιτική, Τοπική αυτοδιοίκηση and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s